Voor galg en rad.

Mijn vader zoop, net als zijn vader voor hem. In onze hele volkswijk scoort niemand hoger dan 80 bij een iq-test en alleen oom Barrie kent commercieel succes - met de handel in koper van vage herkomst. Waarom zou je duur onderwijs bieden aan mensen aan wie het allemaal niet besteed is? Boter aan de galg smeren, voor wie voor galg en rad opgroeit.

Scholen zijn duur, met al die docenten, voorzieningen en een veelvoud aan kansen om door, zij en in te stromen. Alsof iedereen gelijk is, staan de deuren open om het te proberen, en besteedt de samenleving miljarden om kansen te creëren voor iedereen, terwijl we best weten dat het aan een grote groep niet besteed is. In de reclame zeggen ze dan: de helft van je budget is weggegooid geld, alleen we weten niet welke helft.

Inmiddels weten we best welke helft leerlingen onze samenleving op onnodige kosten jaagt. Maak een match van iemands DNA, land van herkomst, omgevingsfactoren en familiegeschiedenis en je kunt zo aangeven dat die twee jaar ROC verspild geld is. In plaats daarvan kun je ze beter attent maken op het belang van de allergoedkoopste ziektekostenverzekering, of een voordelige lening voor die gitzwarte BMW. Dat soort mensen valt nu eenmaal vaak op dat soort auto.

Het is een taboe dat niet meer haalbaar is in deze tijden van schaarste en eigen verantwoordelijkheid. Zadel de kneuzen van de toekomst toch niet op met die zinloze tijdsbesteding aan nooit af te ronden opleidingen. Laat ze al op jonge leeftijd weten dat de kans op maatschappelijk succes voor hen niet groot is, zodat ze later niet teleurgesteld of gefrustreerd raken, en op tijd een meer praktische richting kunnen kiezen, of emigreren. Dat brengt duidelijkheid, die ons niet onnodig op kosten jaagt, en hen zo snel mogelijk een realistisch perspectief geeft.

Met Big Data is zoiets goed mogelijk, door zorgvuldig gegevens met elkaar te combineren om iemand een maatwerk toekomstadvies te geven dat echt hout snijdt, in plaats van goedbedoeld egalitair geld smijten. Niet alle kinderen zijn geschikt voor topfuncties. Niet in elk brein huist een Einstein. Verspil geen dure middelen om mensen ergens te krijgen waar ze toch niet kunnen en willen zijn. Ook het minder fraaie werk moet nu eenmaal gedaan worden. Je kunt altijd nog bij Albert Heijn achter de kassa. Of bankier worden bij ING.

LINKS

* Schoolsucces meer beinvloed door genen dan door omgeving...
* Big Data... wat is dat nu precies?
* Er wordt nogal wat over ons verzameld...

Wil de laatste privacy de deur achter zich dichtdoen?

Hello dear American NSA friends, so nice dat jullie even meelezen. Pak gerust een Bud uit de fridge, ik ben net terug van het shoppen. Dit blog is de laatste tijd behoorlijk druk geworden. Zelfs minister Plasterk prikt recent regelmatig een woordje mee. De meeste daarvan mikt hij weliswaar direct weer overboord als ondermaatse bijvangst, but still. Toch fijn om in de belangstelling te staan.

Een heuse storm is er in ons land niet losgebarsten na alles wat er de laatste tijd bekend werd over de schaal waarop we worden afgeluisterd. Laten we wel wezen: met de apparatuur van nu hadden ze die Molukkers veertig jaar geleden al op de fiets naar Bovensmilde ingerekend. Had een boel commotie bespaard. Een juiste tap op zijn tijd, had het Sinterklaasfeest van undercover agenten bevrijd. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, gelukkig maar dat de veiligheidsdienst dat ziet.

Echt gevoelig voor onheilsprofeten die het einde van de persoonlijke vrijheid prediken zijn we niet (meer). In kleine intellectuele kring smult men nog wel van de woorden van cyberpessimist Evgeny Morozov die waarschuwt voor het grootscheepse gebruik van persoonlijke data door de markt: 'Ons gezond verstand en onze sociale structuren worden verwoest, we zijn een speelbal voor de belangen van grote corporaties die profiteren van de data die we hen zelf in handen spelen.' Hoppa, die zit. Hij komt gelijk met een interessante term voor de vermarkting van probleem-oplossing in gezondheidszorg, onderwijs en openbaar vervoer: appificatie.

Appificatie is het automatisch verzamelen van allerlei persoonlijke data zodat bedrijven op maat commerciële on-demand diensten en producten kunnen aanbieden. Mooi woord, appificatie. Vooral omdat grootgrutter Appie Heijn de afgelopen maanden er het mooiste voorbeeld van gaf. Zonder noemenswaardig protest ruilt Nederland massaal de oude kaart in voor een Bonuskaart 2.0. Wat we daar allemaal mee prijsgeven? Geen idee, maar het boeit ons klaarblijkelijk niet zo. Sorry Morozov.
Als privacy dan toch een gepasseerd station is, laten we er dan maar het beste van maken. If we can't beat you, we'll join you, dear NSA friends. Neem gerust nog een Bud. Hoezo, het bier is op? Och, natuurlijk, ik had maar twee blikjes gekocht. En dat wisten jullie al.

LINKS
* 'To save everything, click here'. Morozov's tweede boek is een warm pleidooi voor een beter internet...
* Albert Heijn weet hoe je het nationale sentiment moet aanspreken...

Help! Pubers!

Soms plakken we ze het liefst achter het behang.
Want tot ergernis en wanhoop van veel volwassenen gaan pubers soms onnavolgbaar hun eigen gang. Ze kunnen eindeloos doorzeuren om hun zin te krijgen. Nooit op tijd hun bed uit en vergroeid met de smartphone. Help!

Don't worry: het ligt niet aan u. De pubertijd is nu eenmaal een periode van grote veranderingen. Of we willen of niet, die maken ze gewoon door. Het is een praktijkschool voor volwassen worden, en dat leren ze door ervaring, met vallen en opstaan. Dus ga er niet ontmoedigd bij staan kijken, doe er wat aan: word coach.

Voor iedereen die worstelt met de eigen, aardige eigenaardigheden van pubers, heeft De Loef de belangrijkste kenmerken in een boekje gezet. Sinds 2009 vertellen we in presentaties en workshops door het land over wat pubers beweegt, en hoe ze in beweging te krijgen. Recente wetenschappelijke bevindingen onthullen ons namelijk heel wat over wat er in die koppies omgaat. Dat maakt het pubergedrag een stuk begrijpelijker. Zodat we beter kunnen bepalen welke reactie en aanpak resultaat oplevert - en welke niet.

'Het Puberbrein - de missende handleiding' somt onder twintig kopjes compact de belangrijkste kenmerken op van wat er in de puberteit aan de hand is, en hoe we dat kunnen plaatsen. Een soort Quickstart Guide voor iedereen die met pubers te maken heeft als kind, student of collega.

Zodat, als u straks in werk of gezin weer te maken krijgt met die wonderlijke capriolen, u niet een vertwijfeld gezicht hoeft op te zetten: 'Help, een puber!' Maar dat u in plaats daarvan met een geruststellend gevoel van herkenning kunt glimlachen en denken: 'Aha, een puber. Die snap ik.'

LINKS
* Het puberbrein - de missende handleiding. Onze nieuwe uitgave...
* Ze kunnen hun kamer best opruimen, weet Eveline Crone, de autoriteit bij uitstek als het om puberbreinen gaat...

Epo voor docenten

Onderwijs is topsport.
Laat u niet afleiden door jaloerse verhalen over oneindige vakanties, klasjes van zes deelnemers en tentamentweedaagses. Het is een tour de force om je klas bij de les te houden, jezelf bij de tijd. Een examenweek rij je niet uit op een bruine boterham. Een leven lang leren is een lange klim die uithoudingsvermogen vergt, zitvlees en een dosis pep. Welke duurzame brandstof is de gangmaker om zo'n monsterrit uit te rijden?

Nou, da's simpel. De dope van onderwijs heet kennis. Nieuwe kennis om bij te blijven, nieuwe inzichten om subtiel andere werkvormen toe te kunnen passen, nieuwe visie om informatie efficiënter te organiseren. Zo hou je niet alleen het peloton bij, maar bouw je tevens reserve op voor af en toe een snelle sprint of een strakke tijdrit. Heerlijk om in de flow van een fijne les door berg en dal te zoeven.

Een probaat middeltje om pap uit de benen te rijden is het blog van Wilfred Rubens, onze nationale e-learning deskundige. Hij spreekt zelf liever van t.e-learning: technology enhanced learning. Als geen ander is Wilfred op de hoogte van wat er verandert in het onderwijs, de nieuwe technologieën die constant verschijnen om student en docent tot hogere prestaties op te drijven, en de ervaring die daar wereldwijd bij andere ploegen mee is opgedaan. En dat zowel op operationeel, praktisch niveau, als meer beleidsmatig en strategisch. Een bidonnetje Wilfred is de juiste snok om het schooljaar te kunnen eindigen over de Champs Elysees met de kin fier omhoog.

Niet verder vertellen, maar Wilfred heeft zijn doses zojuist verpakt in een handzaam valuepack, onder de titel 'E-learning, trends en ontwikkelingen' (InnoDoks Uitgeverij 2013). Verplichte kost voor alle klimmers en sprinters in het onderwijs die een goed overzicht verlangen van wat er beschikbaar is, en wat het allemaal betekent. In vier delen gaat Wilfred in op de verschillende visies op leren, vormen van digitale didactiek, leertechnologieën en sociale media. Een kenniskoelkast waar elke renner iets kan vinden voor de eigen koers. Vooral interessant is het om te lezen over de stadia waarin nieuwe technologie in de praktijk wordt ingevoerd, en met welke kenmerken dat gepaard gaat. Leerzame kost, zodat je straks niet net als de vorige rijder halverwege lek rijdt. Dat je ook te ver kunt gaan met digitale middelen, weten we als Wilfred het heeft over 'leerlingachtervolgsystemen', die geen maat meer weten. Daarmee koerst je onderwijsploeg onverbiddelijk zwaar weer in.

Even helemaal bijtanken voor straks, fysiek & mentaal de nieuwe lichting de juiste richting? Schaf dan de papieren of digitale versie van 'Trends en ontwikkelingen' aan. Dan trappen we straks lekker fit het nieuwe studiejaar weer aan. Bedwingen we net even iets gemakkelijker het vals plat van onderwijsroutine. Om te voorkomen dat we al rond kerst verzuchten: 'Parijs is nog ver'.

LINKS
* Wilfred Rubens' Blog over Technology Enhanced Learning...
* 'Mijn hart stond stil, maar mijn Pontiac liep nog'. Fietser Wim van Est weet wat het betekent om tot de rand te fietsen, en verder...

Succes is een boottocht.

Het werk is gedaan. Het project is afgerond, de werkdag is afgesloten. Mooi. Van een goed resultaat is het fijn nagenieten. Bij nagenieten hoort het natuurlijk om terug te kijken op hoe het zover is gekomen. Onvermijdelijk maak je dan de vergelijking met een boottocht.

's Ochtends varen we uit met een duidelijke bestemming voor ogen. Alleen pleziervaarders beginnen aan een tocht zonder bestemming, waarbij het vooral om de reis zelf draait. Zij bereiken zonder moeite hun doel. Alle anderen observeren Hemel & Horizon om in te schatten welke omstandigheden vandaag bepalen hoe er gevaren moet worden. Donkere wolken of frisse bries. Diepe wateren op de route om beducht voor te zijn, of juist windarme luwtes die de vaart eruit halen. Kapitein en stuurman stellen de koers constant bij op wat nodig is. Liggen we nog op koers, zetten we een zeiltje bij? Loeven we op, gaan we op de motor? De dynamiek van weer en water dicteert dat je haast nooit in een rechte lijn van A naar B kunt opstomen. Koersvast is geen vaarrichting, maar een doelrichting. Soms blijk je daarvoor eilandjes te moeten ronden die je eigenlijk links had willen laten liggen. Goede schippers kennen hun trimtabellen. Zwaar weer of aan de wind, ze doen wat vereist is om binnen de gestelde tijd op de plaats van bestemming aan te leggen. Schipperen met het weer, laveren als het moet en koersen met verstand.

Elke dag zijn we schippers, met wind mee en wind tegen. We proberen om zo goed en kwaad als het kan een overtocht te maken. Telkens weer een net iets andere aanpak om passagiers, lading en boodschap daar te krijgen waar je het wil hebben. Na het aanleggen volgt het afmeren. We maken de balans op.
Morgen steken we weer van wal. Schippers van het Nieuwe Werken: behouden vaart, allemaal.

LINKS
* Hoe veilig vaar jij eigenlijk? Doe de test...
* Ook geen vaste haven meer? Bekijk wat het Nieuwe Werken inhoudt...

Drones boven het schoolplein

Wat zou dat een prachtig begin zijn van het Koningschap: Willem-Alexander die op 30 april aankondigt dat hij een eind maakt aan het fenomeen Pleinwacht. Beste docenten, nooit meer Rotweer & Harde wind trotseren omdat iemand nu eenmaal in de pauzes moet controleren wat die belhamels uitspoken. Dit is immers 2013: we hebben de technologie voor een nieuw tijdperk. Vanaf nu houden drones het wel & wee van onze jeugd in de gaten. Doe gerust nog een bakkie, meester. Het komende kwartier blijven we lekker bij de kachel.

Vorige maand maakte het kabinet bekend dat er met regelmaat drones boven Nederland worden ingezet voor speurwerk naar allerhande politiezaken. We schijnen 75 van die vliegmachientjes te hebben (van het type Raven) die met dag- en nachtcamera's op pad zijn. Politie leent ze van Defensie om hennepplantages en vermiste personen op te sporen, en voor grote evenementen. Weleens een pauze op een 6x gefuseerde school meegemaakt? Als dat geen groot evenement is, eet ik mijn onderwijs-app op! Een nieuwe groeimarkt dient zich aan, om zonder personeelskosten het schoolplein drugs-, pest- en vandalismevrij te krijgen. Een centraal controlcentrum verdient zich in no time terug met uitgespaarde reparaties en afnemende schooluitval.

Wat nou? Fronst daar iemand z'n wenkbrauwen? Kom zeg: bedenk eens hoeveel mooier bijvoorbeeld al die ROC entrees worden als we daar toegangspoortjes, pasjessysteem, camera's en security officers weghalen. Drones met een link naar de schooladministratie kunnen dat beter en vriendelijker signaleren dan wij. Hoppa, tel uit je winst!

En niet gelijk weer die privacy blahblah erbij slepen graag. Onderwijs loopt altijd achter de feiten aan wat betreft nieuwe trends, dus laten we deze kans om eens voorop te lopen nu niet voorbijgaan. Want binnen korte tijd vindt niemand deze gedachte vreemd. Het verschijnsel lifelogging neemt immers hand over hand toe. Met actioncam om het hoofd, dashboardcamera in de auto, en always-on audorecording op de iPhone leggen steeds meer mensen steeds grotere stukken van hun leven realtime vast. Camera's op de doellijn elimineren straks twijfel over de geldigheid van een doelpunt. Over een paar jaar hoor je geen hond meer over een vlootje Ravendrones meer of minder.

De uitgespaarde tijd is qualitytime voor de docent, waarin hij iets extra aan voorbereiding en studie kan doen, kan mediteren en mijmeren, of zich sociaal met collega's verhouden. Win-win. Honderd jaar na het begin van de Eerste Wereldoorlog hoeven soldaten inmiddels het echte slagveld niet meer op. Het zou toch mooi zijn als honderd jaar na Jac. Thijsse ook de leerkracht van nu zomaar tijd krijgt om nieuwe Naardermeers te ontdekken. Liever een Raaf in de keuken dan Politieman op het Plein.

LINKS
* Pleinwacht kent vervelende verzekeringsaspecten, waar we graag van bevrijd worden...
* Met Skynet kun je drones ook laten samenwerken, en bv een ongewenst object uit een ruimte laten verwijderen...

Nieuw! Routekaart voor Leren

Precies weten hoe lang je zin moet zijn. Feilloos het juiste woord kiezen dat voor begrip zorgt. En niet langer doorgaan dan de spanningsboog toelaat. Optimale overdracht van kennis, inzicht en vaardigheden. Nooit meer verveling en frustratie. En iedereen is precies zo slim en handig als mogelijk is met je eigen specifieke talent, leervermogen en leerstijl.

Wat zou het mooi zijn als we de definitieve blauwdruk van hoe mensen leren eens ontdekken. Net zoals nu de Routekaart van de stofwisseling is ontdekt, en je exact weet wat er met je gebeurt als je een koekje teveel eet of niet aan je dagelijkse dosis van 200 gram groenten komt. In Recon 2 staan de 7440 stofwisselingsreacties en de 1789 daarbij betrokken genen. De geheimen van hoe ons lichaam werkt ontsluierd. De mens als machine. Op tijd die appel en je zwemt een wereldrecord vlinderslag.

Mocht ik nu sceptisch overkomen, dan wil ik hierbij die indruk wegnemen. Ik ben dol op nieuwe kennis en inzichten, en de wetenschap mag van mij elke dag met opzienbarende resultaten komen. Er is fantastisch werk geleverd met de Routekaart van ons metabolisme, die laat zien hoe iemands genenpool bepalend is voor het effect van voeding op je lichamelijke functioneren. Prachtig. Petje af. Die kennis zal onze samenleving drastisch veranderen.

Veranderen. In dat begrip zit dan ook mijn enige kanttekening bij dit verhaal. De wereld is geen vast gegeven, hoeveel we ook weten van historie en klimatologische ontwikkelingen. Het is een dynamisch systeem, net als een mens. Hoeveel natuurwetten er ook actief zijn, de uitkomst is geen constante. Een vlinder boven de Amazone kan een storm in Engeland veroorzaken, en een inspiratief moment op jonge leeftijd kan zomaar een Gandhi of Van Gogh opleveren. Kan, hoeft niet. Het mooie van mens zijn is het genoegen dat we beleven om iets tot stand te brengen. Iets doen waarvan we dachten dat het niet kon, grenzen verleggen, nieuwe inzichten voor ons laten werken, ergens komen waarvan we geen idee hadden dat het er was. Op basis van ervaringen ontwikkelen we ons, passen we ons aan en geven we zelf richting aan waar we naartoe willen. Onze genenpool bepaalt vast de kaders van ons vermogen, maar wij zijn niet louter de uitkomst van een chemisch proces. We kunnen bewust ons gedrag aanpassen, veranderen.

Een Routekaart is een fantastisch hulpmiddel. Het helpt om efficiënt vooruit te komen maar houdt niet altijd rekening met storm en sneeuw, met afgesloten wegen en gaten in de weg. Wat voor de dokter van morgen geldt, geldt ook voor de docent van morgen. We moeten weten wat er te weten valt, maar dat ontslaat ons niet om zelfstandig een inschatting te maken, om zelf initiatieven te nemen, om een eigen koers te varen. Die formule van wat de beste zinsconstructie voor effectieve overdracht is zal er niet komen, omdat we altijd opnieuw de omstandigheden moeten wegen om te komen tot een inschatting van wat het beste is. Kijken, luisteren, verwerken en dan gepast reageren. Het bevredigende gevoel van de juiste keuze, omdat je het gewenste effect waarneemt. Zo leren we, onszelf en anderen. Iets overbrengen, oppikken, bijstellen en doorgeven, en zo bouwen aan wat we denken dat de moeite waard is. Dat zit ons pas echt in de genen. Naast de routekaart van het leven zijn wijzelf de beste TomTom.

LINKS
* Recon 2 - Onze stofwisseling in kaart gebracht: "A community-driven global reconstruction of human metabolism"...
* Nu nog wachten tot we zelf op reis door ons lichaam kunnen gaan -zoals in de film Innerspace (1987)...

Alles is mogelijk, als je weet hoe!

Brrr... hopelijk las u de kop boven deze tekst met enige huiver. Net als ik overigens, want hij is niet van mij - gelukkig. In de wereld van prikkelende stellingen is dit de über-losseflodder. Natuurlijk kun je een val van 30-hoog overleven als je een daarbij passende techniek van valbreken beheerst. Je kunt over de zon wandelen als je weet hoe de afstand daartoe te overbruggen en de omstandigheden trotseren. En ik kan mijn moeder weer meenemen voor een dagje Scheveningen als ik weet hoe je de doden weer tot leven wekt. Is allemaal waar. En slaat natuurlijk nergens op.

Dit soort maakbaarheidstaal sluipt er snel in als mensen hun eigen belofte wat al te eager willen uitventen. Eigenlijk schandalig, want je schuift de schuld van eventueel uitblijven van succes daarmee gemakshalve op het bordje van een ander. De drang om met beloftes te paaien wint het dan van het gezonde verstand dat zegt dat je duidelijk moet maken wie je bent en wat je kunt. Hoed je voor de mistbouwers van onze informatiemaatschappij. Er zijn meer voorbeelden van dergelijke begripsinflatie. Zo'n twintig jaar geleden had elk bedrijf ineens een filosofie. Niks Plato of Epictetus: "Onze filosofie is om de levenskwaliteit van onze klanten te verrijken door ze te overtuigen van de voordelen van het baardwerend recinit in onze scheerschuim, met 60% omzetgroei als gevolg".
Prik ze door, die woordballonnetjes.

'Gamechanger' is de laatste loot aan deze frasenboom. Het is niet meer voldoende om een verschil te maken, om een bijdrage te leveren, of een deel van de oplossing te kunnen (helpen) realiseren. De claim kan best groter: we veranderen niet alleen uitkomst of resultaten, we veranderen het hele spel, de regels, het speelveld. Wel even opletten dat je zelf als opdrachtgever niet gaandeweg de change opzijgeschoven wordt. Het is een leuk begrip, maar ook gamechangen gaat voorbij aan het gegeven dat de meeste vooruitgang nu eenmaal met stapjes gemaakt wordt, in overleg en afstemming met anderen, bouwend op inzichten die we eerder hebben opgedaan en gebaseerd op verwachtingen voor de toekomst. De gamechanger als bulldozer voor wie geen tijd heeft voor zaaien, groeitijd en gieter.

Een echte gamechanger worden is maar weinigen gegeven. Copernicus, Oprah, Jobs, Turing. Met teveel gamechangers wordt gamechangen de norm en daarmee heft het zichzelf op. Alleen daarom al zullen we maar zelden echte gamechangers tegenkomen - laat staan worden. Wees waakzaam als de claim rondwaart. Want we willen misschien allemaal snel vooruitkomen, maar dat is niet altijd verstandig. Je kunt misschien best weten hoe je in de bebouwde kom van onze samenleving toch 120 kunt rijden. Maar de meesten vliegen dan gewoon uit de bocht.

LINKS
* Bij Shell ben je tegenwoordig niet meer zomaar een werknemer...
* De Nederlandse Gamechanger combineert de voordelen van een digitale iPad met een bordspel...

Creativiteit is de nieuwe Wereldvrede

Miss Italy keek met een warme blik rechtstreeks in de camera. De vraag hing nog in de lucht: wat is de grootste wens die je heimelijk koestert? 'My biggest wish?' herhaalde ze, als om te bewijzen dat het met haar auditieve vaardigheden wel snor zat, "Is an end to all wars. And worldpeace for everyone."

Heerlijk, zo'n groots antwoord dat uitgroeit tot symbool van nietszeggendheid. Een antwoord dat enkele maatjes te groot is, niet alleen voor de slanke dennen van een miss-verkiezing. Misschien ooit ontwapenend goedbedoeld, maar niet houdbaar meer in een mediatijdperk waarin iedereen de complexiteit van de wereld goed onder ogen krijgt. Wereldvrede realiseer je niet met goede bedoelingen en een wensput.

Tegenwoordig zie ik een ander begrip steeds meer zo'n status krijgen. Op vragen als wat de samenleving in tijden van recessie nodig heeft, wat een goede leerkracht kenmerkt, of wat de essentie van moderne bedrijfsvoering is, duikt vaak datzelfde antwoord op: creativiteit. Tegenwoordig moet iedereen naast teamplayer, flexibel, resultaatgericht en initiatiefrijk vooral ook creatief zijn. Help, denk ik dan, laten er alsjeblieft wat mensen overblijven die zich nauwgezet en geconcentreerd aan een vast omschreven taak kunnen zetten. Vaklui, wetenschappers, beveiligers en boekhouders. Eerst punctueel en vakkundig, dan misschien, misschien... een beetje creativiteit en flexibiliteit.

Ik snap het wel enigszins: onze kennissamenleving ziet iedereen graag snel schakelen, een leven lang leren, zijn eigen verantwoordelijkheid nemen en onverwachte succesvolle wendingen maken. Wie daarin niet slaagt, heeft dat aan zichzelf te danken: had je maar creatief moeten zijn. Dergelijke zaken devalueren niet alleen het begrip creativiteit, maar maken ook lui. Want wie vraagt door op wat er echt voor nodig is om creativiteit te realiseren? Hoe we creativiteit precies zien in termen van competenties en vaardigheden? Wat mag je van de creativiteit wensende samenleving verwachten aan investering? Welke budgettaire, facilitaire en logistieke inspanningen leveren we om wat exact te bereiken?

Onze minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Bussemaker zegt er het volgende over (de Volkskrant, 17 dec 2012):"Kunst laat ons op een andere manier naar onszelf kijken. Kunst roept verwondering op, confronteert, emotioneert. Kunst stimuleert je creativiteit. En zonder creativiteit kom je helemaal nergens." Een interessante uitspraak voor de bazin van een departement dat recent zo rigoreus de kaasbijlmethode hanteerde, met name voor de kunstensector. Naar welk 'ergens' leidt haar invulling van creativiteit nu precies dan? Wat gaat ze daarvoor in stelling brengen? Welke concrete problemen ontwaart ze en op welke eh... creatieve wijze denkt ze die op te lossen? Dus om te voorkomen dat we over een paar jaar met een resultaat zitten dat niemand kan bevredigen omdat iedereen een eigen invulling aan het gegeven gaf: eis duidelijkheid. Boter bij de vis. Maak duidelijk wat er moet gebeuren en wat daarvoor ingebracht wordt. Schep heldere contouren en verwachtingen in plaats van sociaal goed klinkende gemeenplaatsen.

Anders krijgen we straks weer een onderwerp dat blijft steken in wat loze lieve beweringen voor een camera. Wereldvrede en creativiteit voor iedereen. Applaus.

LINKS
* Interview met minister Bussemaker (VK 17 dec 2012)...
* Het valt niet mee als Miss-contest deelneemster om iets anders dan World Peace te wensen...

De Marokkaan heeft het gedaan

Zie je wel: alweer Marokkanen.
Al een week lang verbaas ik me over de discussie rond de afkomst van de jonge voetballers die een grensrechter doodschopten. Aan beide kanten van het spectrum is sprake van krampachtige over-reactie. In eerste instantie werd niet genoemd dat er sprake was van een mogelijke Marokkaanse achtergrond, omdat dat 'niet relevant zou zijn'. Wat weer een mooie aanleiding werd om dat gegeven juist als uitermate belangrijk voor te stellen.

Want een beetje onderwijsmens weet het natuurlijk al lang. Het is goed om te weten wie je voor je hebt, maar weeg wat je weet. Kennis moet bijdragen aan de communicatie, en uiteindelijk aan een betere ontwikkeling. Natuurlijk is het dan handig te weten of de nieuwe leerling uit het Rifgebergte komt of uit Assendelft, en of de familie hier al 20 jaar woont of nog maar 2. Wanneer die voorkennis doorschiet, en een vast gegeven wordt voor vermeende eigenschappen, doe je het ergste dat je een individu kunt aandoen: dan geef je iemand geen kans. Dan plak je een stempel op, dan zet je mensen weg, dan blokkeer je de toegang.

Dan moet ik altijd denken aan Edo Bertels, een klasgenootje op de basisschool. Toen ik met hem ging spelen, weidden sommige klasgenootjes me in op een Groot Geheim:"Edo is van het kamp, hoor". Geen idee toen, wat dat betekende en wat ik daarmee moest. Met Edo zwierf ik door straat en bos, we klommen op daken en in bomen, we trokken aan de bel bij mevrouw Schuurman. Machtig mooi. Dat je bij hem thuis op de muur mocht tekenen vond ik alleen maar reuze interessant. Edo was een leuke jongen om mee te dollen, ook toen ik later hoorde dat er familieleden in de bak en in de eh.. ambulante handel zaten. Elke Edo heeft het recht om op zijn eigen merites te worden beoordeeld, en niet louter op die van een groep waarvan hij deel uitmaakt. Je mag van elkaar weten wat er te weten valt, maar als dat leidt tot uitsluiting geldt een aloude wijsheid: dan wordt het middel erger dan de kwaal.

LINKS
* Over vooroordelen en discriminatie...
* Nederlandse toeristen in het buitenland...

Fantastisch Facebookfeest zet Haren op de kaart

Jaloers keken de burgemeesters van Biggekerke, Helmond, Hengelo en Juinen toe. Hun collega Bats van de Groningse gemeente Haren had dat maar mooi voor elkaar gebokst. Natuurlijk had het lot een handje geholpen, in de vorm van de naïeve uitnodiging van de 16-jarige Merthe aan de hele wereld om haar verjaardag te komen vieren. Maar nadat Burgemeester Bats ('BB') van zijn verbazing was bekomen, zag hij gelijk de enorme kans die Haren in de schoot geworpen kreeg.

BB belde direct met het comite Binnenstad, de Harense Horecagroep en de VVV. Die zagen eveneens fantastische mogelijkheden om de kreet 'Haren, groene parel van het noorden' eens ongewoon in te vullen. Ga maar na: hoevaak maak je mee dat 20.000 nieuwsgierige mensen zomaar van plan zijn je stad te bezoeken? Uit het budget voor stadspromotie en misdaadpreventie werden groene linten gekocht die langs een mooi verlichte wandelroute door het pittoreske dorp de weg wezen van station naar het braakliggende terrein tussen Haren en Glimmen. Langs de route - waarbij je een mooie indruk kreeg van de Harense art deco, Amsterdamse School en Delftse School bouwstijlen - verkocht bakker Haafs in allerijl gemaakte Groninger Koek in de vorm van een X, en voerden Harense amateurmusici en toneelspelers korte acts uit hun eigen repertoire op. Op Terrein X werden bezoekers ontvangen door de 3 allerbeste DJ's van Groningen, de grappigste man van Haren en de meest vrolijke popgroep van heel Groningen Midden-Zuid.

BB zelf heette bezoekers persoonlijk welkom, bij de ingang van het terrein waar B&W zoveel mogelijk mensen een 'Groene Parel' opspeldden."Fijn dat jullie er zijn, leuk dat je Haren komt bezoeken!", waarna bouwbedrijf Venema het terrein in een zachtgroene gloed hulde door kleurfilters te plakken over de bouwlampen die voor verlichting zorgden. Green Dance Valley. Dankzij Astoria was er voor wie dat wilde, nog iets te eten en te drinken in de vanuit heel Groningen opgetrommelde eet- en drinkkraampjes. Op de terugweg naar het station, langs de kortere Groene Route 2 kregen de bezoekers nog een vers gedrukte flyer waarin ze bedankt werden voor hun komst... en uitgenodigd voor Project X2 volgend jaar, zelfde tijd, zelfde plaats. Met nieuwe acts, een andere boeiende aanlooproute met entertainment en voor dragers van het Groene Parel speldje een extra verrassing.

Goed gedaan BB. 'Opportunity kicked the door in' dankzij social media, en je herkende het toen je het zag. Haren in één keer op de kaart gezet en de basis voor vervolg gelegd. Haren Helemaal Hip.

LINKS
* Als je nog ideetjes nodig hebt voor je feestje...
* Geen zin in een gewoon feest? Combineer dan wat alternatieven...

Waarom werk ik eigenlijk?

Waarom schrijf ik dit?
Kan ik niet beter gaan chillen op een random plek, of vanaf een terras lekker loom mensen kijken op het Leidseplein? Heeft dit zin? Bereik ik er wat mee?

Misschien had u het al geraden, maar ik lees op dit moment 'Waarom werken wij' door Frank van Luijk (Van Gorcum, 2011). Dat verklaart die vragen hierboven. Overigens had ik er ook zonder Luijk's boek en die eeuwige terugkeer van het arbeidsethos en Maslow al een antwoord op: werken is vooral erg leuk. Stel dat ik het niet zou doen, dan zou ik toch allerlei activiteiten ondernemen die wel heel erg lijken op wat nu mijn werk is. Kortom, werk is een logische vorm om alles wat ik kan en weet aan het werk te zetten. Net zoals het voor een sporter prettig is om de eigen fysieke mogelijkheden steeds beter onder controle te krijgen en als gevolg daarvan steeds scherpere prestaties te kunnen neerzetten, vind ik het spannend om situaties richting te geven die met mijn opleiding, voorkeur, talent en contacten te maken hebben. Ik vermoed dat ook mijn werk het soort endorfine ontwikkelt waar sporters zo lekker op gaan.

Ho nou, werpt u misschien tegen: voor veel mensen is werk een noodzaak om voedsel te verwerven, om een gezin te onderhouden, om te overleven. Inderdaad, dat is iets anders, zoals er ook verschillende soorten werk zijn. Wat alle werk echter gemeen heeft, is dat het mensen aanleiding geeft om na te denken over wat ze willen. Je werk is het mooiste dat er is, of je wilt juist iets heel anders. Een dag vakantiewerk in de supermarkt, en ik wist zeker dat ik zoiets niet wilde. Zo is werk zelf de ultieme arbeidscoach, een krachtige stimulans om je te ontwikkelen.

Dus waarom werken we eigenlijk? Ik denk omdat het mooiste dat mensen kunnen doen, is zichzelf ontwikkelen, enigszins sturen waar ze naartoe willen. In die beweging is werk niet het doel, maar wel de brandstof. Het brengt ons in beweging. Het houdt ons bij de les.

LINKS
* 'Waarom werken we eigenlijk'- door Frank van Luijk...
* Verkeerdom: in plaats van leerverschaffing deden ze vroeger aan werkverschaffing...

Beperk het taalgebruik met Woordwetten

Is het geen idee om wettelijke grenzen te stellen aan de hoeveelheid woorden die je mag gebruiken?
We leven in een informatiemaatschappij, en moeten immers alle zeilen bijzetten om de stortvloed aan data te filteren. Een grens aan die stortvloed zou kunnen helpen. Bijvoorbeeld, iedereen een emmer taal per maand, in plaats van drie tankwagens vol. Een wettelijke beperking van de hoeveelheid overbodige woorden in je communicatie. Dat klinkt misschien raar, maar verschilt niet veel van de zogenaamde weeldewetten die al vanaf de vijftiende eeuw bestaan.

Pronkzucht werd destijds als een ongewenst maatschappelijk verschijnsel ervaren. Door kleding kon je goed zien wie waar in de standenmaatschappij thuishoorde, dus werd de drang om zich anders en beter voor te doen beteugeld door verboden op het dragen van te weelderige of indecente kledij. Wie zich buiten de dresscode van de eigen groep begaf, maakte zich schuldig aan zware zondes als eerzucht en verloedering. Die wetten bleven niet beperkt tot uiterlijk vertoon. De rijkdom van de Gouden Eeuw maakte dat er weeldewetten werden uitegvaardigd die de omvang van feestmaaltijden aan banden legde. Zo bepaalde een Amsterdamse weeldewet onder meer dat een feest niet langer dan twee dagen mocht duren, met een maximum aantal gasten van vijftig. En niet meer dan zes muzikanten. De hoge kosten van dergelijke braspartijen kon mensen in grote financiële problemen brengen - en daartegen moest dus bescherming komen.

Zo raar is het dan toch niet om na te denken over Woordwetten?
Dat je niet buitensporig van de overvolle communicatiekanalen gebruik mag maken. Dat je de taal en inhoud die je brengt moet afstemmen op wie je bent en wat je werkelijk te vertellen hebt. Een onzinfilter. Een woordenweegschaal. Een mooie job voor Google om Personal Page Rankings te laten samenstellen zodat we al voordat we naar iemand gaan luisteren weten hoeveel de woorden die komen gaan waard zijn. Een Bullshitfactor plugin die bij aankomst op blog of site een suggestie geeft over de inhoudelijke relevantie.

Words without worth are worse than worthless.
Of zeg ik nu iets teveel?

LINKS
* De Weeldewet van 1655...
* Information Overload... bestaat dat eigenlijk wel?

Waar heb je het eigenlijk over?

Als je iemand een toespraak hoort geven dan merk je snel genoeg of hij een stopwoord heeft, of een concept dat steeds maar terugkomt. En wanneer je dan daarop gaat letten kan dat de verdere betekenis aardig in de weg zitten. Je hoort dan alleen nog maar dat telkens terugkerende woord, of dat eeuwige stokpaardje. Neem premier Balkenende indertijd, die zo vaak samen zei of met elkaar dat je hem bijna als twee personen ging zien.

Andersom is een stuk lastiger.
Je hoort of leest een stuk tekst en probeert daar de essentie uit te halen. Als het helder geschreven is, is dat niet zo moeilijk. Niet alle teksten geven zich zomaar prijs. Het gebruik van 'Wordle' voegt echter een interessante, visuele dimensie toe. In plaats van zelf een inschatting te maken van wat de tekst zoal aanstipt, maak je met Wordle een begrippenwolk van de gebruikte woorden. Hoe vaker een woord voorkomt, hoe groter het in de wolk verschijnt. Door de combinatie van begrippen in het plaatje zie je in één oogopslag wat de strekking van een betoog is. Je vormt je direct een beeld van de betekenis.

Dat is niet alleen leuk voor de lezer, maar ook voor de schrijver. Je ziet direct of je variatie genoeg in je begrippen hebt, en kunt dus direct synoniemen gebruiken als blijkt dat sommige woorden wel erg vaak in je zinnen verschijnen. Wordle als alternatieve synoniemenlijst, wie gebruikt dat als zodanig? Neem deze blogpost. Als ik hem laat analyseren, komt er als meestgebruikte woord 'Wordle' uit. Hmmmm... dus ik heb daarna gauw mijn stuk aangepast. Omdat ik natuurlijk wel wil dat het belangrijkste echt tot uiting komt. Dat tekst niet moet afleiden van de kern. Want de belangrijkste 3 functies van tekst zijn nu eenmaal betekenis, betekenis en betekenis.

LINKS
* Maak je eigen Wordle...
* Met tekst kun je ook tekenen overigens: Type Drawing...

Slimme Beagle ontsnapt

Misschien kent u hem al, want hij staat al zeker sinds 2008 op YouTube.
Hopelijk blijft hij er nog jaren op staan, want ik kan er persoonlijk niet genoeg van krijgen. Ik bedoel dit filmpje van 1 min.49 met de Beagle (da's een hondenras) die ontsnapt uit een kooi.

Het is fascinerend om te zien hoe deze hond stapje voor stapje, voetje voor voetje, zoekend een houvast vindt langs twee gaaswandjes tegelijk, en gestaag omhoog klimt om daar een volgende obstakel in alle rust te tackelen: het golfdak. Het is op zich al geweldig wat deze Houdini Beagle kan, maar wat we nog meer intrigeert is de vraag: hoe heeft hij dit geleerd? Is deze ontsnappingsact het resultaat van honderden vruchteloze pogingen? Wanneer doorzag hij dat na het gaas dat golfdak een hindernis was om te nemen? Hoe leer je die meesterlijke voor-achterpootcoordinatie waarmee hij zo welbewust weet te klimmen? Waar ging hij na de ontsnapping naartoe? Zat daar misschien ook al een plan achter?

Kunnen leren is een ongelooflijk machtige eigenschap zoals je zo fraai ziet in dit filmpje. Wij mensen zijn daar ook goed in. We kwamen ermee op de maan, en het bracht ons Senseo, smartphone en elektrische vliegenmepper. Bovendien ontwikkelden we taalvermogen, waarmee we opgedane kennis relatief eenvoudig aan elkaar kunnen overdragen.

Dat brengt mij op het meest intrigerende deel van dit filmpje, namelijk de laatste 30 seconden. Vanaf 1:19 wordt Houdini bij de deur aandachtig gadeslagen door Beagle 2, en daar komt op het moment supreme van de ontsnapping (1:46) nog Beagle 3 bij. Wat zien die twee? Leren ze van Houdin's gedrag? Doorzien ze hoe het moet? Constateren ze dat dit de manier is om buiten te komen? Wat steken ze op van die kleine 2 minuutjes? Ik zou het ze zo graag willen vragen...



PS: Er is een (overbodige) soundtrack gezet onder dit filmpje. Maar hij staat hier omdat bij de originele versie het insluiten op andere pagina's uitgeschakeld is. Wilt u hem toch zien, met het originele omgevingsgeluid:
Beagle zonder muziek. ...

LINKS
* Beagles zijn slimme hondjes...
* Deze hond heeft geleerd zichzelf uit te laten...

Doe eens beter je best! vs. Ik zie dat je je best doet

Wat is het effect van de attributiestrategie in vergelijking met de overtuigingsstrategie? Eerst de definities: attribueren is ‘iets toeschrijven aan’. Bijvoorbeeld een eigenschap aan iemand toeschrijven, of een oorzaak van een gebeurtenis ergens neerleggen. Overtuigen – in dit verband – is iemand ferm toespreken en daarmee overtuigen om ander gedrag te vertonen.

Bijvoorbeeld:
Een aantal klassen krijgen snoepjes uitgedeeld die in een papiertje zitten. Daarna wordt geteld hoeveel snoeppapiertjes op de grond liggen. Dat is de nulmeting van het netheidsniveau van de klas. Liggen er 15 papiertjes van 30 leerlingen, dan is het netheidsniveau 50%.

De helft van de klassen wordt vervolgens getracht op te voeden met de overtuigingsstrategie: “jullie moeten netter zijn”, “jullie moeten beter je best doen”, “gooi je papiertjes niet op de grond”, “hé, wat zie ik daar? Pak dat eens op”. Dus eigenlijk alles wat iedereen die met pubers te maken heeft zichzelf regelmatig hoort doen: preken, corrigeren, toespreken. De andere helft wordt opgevoed met de attributiestrategie: “jullie zijn eigenlijk best netjes”, “ik zie dat je je best doet”, “dit is een nette school en jullie horen bij de netste klassen in die school”.

Twee maanden later wordt de nulmeting herhaald: de kinderen die met de attributietheorie ‘behandeld’ waren zijn netter geworden dan de andere groep. En het mooie is, dat werkt niet alleen met snoeppapiertjes, maar ook met rekenvaardigheid: de kinderen tegen wie dingen gezegd waren als ‘ik zie dat je je best doet’, ‘je kunt rekenen’, ‘ik zie dat je het nog een keer nakijkt voor je het inlevert’ deden het beter dan de kinderen aan wie verteld werd ‘je moet ook beter je best doen’, ‘rekenen is niet je sterke kant’, ‘je moet het ook nakijken voor je het inlevert'.

LINKS
* Meer lezen over snoeppapiertjes op de grond? ...
* Ruim je troep op! ...

Puberbrein: een handleiding voor het onderwijs

Wat beweegt de puber .... en wat is nodig om hem of haar in beweging te brengen?
Na de hausse in de vorm van boeken, discussies op tv, lezingen en krantenartikelen zijn er weinig opleiders die niet ergens iets gehoord hebben over een pre-frontale cortex. En dat die pre-frontale cortex bij pubers nog niet op dezelfde manier functioneert als bij volwassenen. Maar wat betekent dat nu voor het onderwijs?

Hilleke Hulshoff, professor in de neurowetenschappen aan de Universiteit Utrecht, zegt tijdens een presentatie aan lerarenopleiders (12 mei 2011, ECENT) dat ze daar nog geen harde uitspraken over kan doen. Een aantal dingen is zeker, maar we weten nog niet hoe dat vertaald kan worden.

Zeker weten 1: Het is zeker dat de pre-frontale cortex bij pubers nog in ontwikkeling is.
Zeker weten 2: Het is zeker dat er van alles met de witte stof aan de hand is bij pubers, waardoor ze minder overzichtelijk kunnen denken.
Zeker weten 3: Het is zeker dat pubers minder makkelijk impulsen kunnen controleren.
Zeker weten 4: Het is zeker dat al die verschillen in de hersenen onder andere de volgende gevolgen hebben: ze kunnen nog niet goed plannen, ze kunnen minder goed prioriteiten stellen, en ze kunnen nog niet goed belangstelling op brengen voor dingen die hen niet direct raken.

Het interessante is: dat weten docenten al lang.
Maar dat heeft in al die jaren hun manier van lesgeven niet veranderd. Er wordt nog altijd graag 50 minuten tegen pubers aangepraat. Er wordt nog altijd gedacht dat zolang je het woord hebt, je ook de aandacht hebt. Er wordt nog altijd gezegd dat pubers van nu minder, slechter, ongemotiveerder en onbeschaafder zijn dan pubers vroeger. Er wordt nog altijd een beroep gedaan op niet-bestaande intrinsieke belangstelling en afwezige organisatorische capaciteiten.

Het aardige van al die nieuwe inzichten is dan ook de bijvangst:
Zeker weten 5: een scooter rijdt niet op melk (al dan niet verantwoord biologisch). Als je met het verkeerde voorstellingsvermogen probeert iets in beweging te krijgen, is het resultaat nihil. Stop een tijger in je tank, geen koe. Spreek pubers aan op wat ze zijn, en niet op iets anders. Anders komt er heus geen beweging in.

LINKS
* Hilleke Hulshoff: Hersenwerk in onderwijs...
* Het puberbrein binnenstebuiten...

Een goed gesprek

Het meest bijzondere dat wij mensen kunnen doen is anders worden.
We kunnen allerlei omstandigheden aan door ons een beetje aan te passen, door nieuw gedrag te ontwikkelen, door nieuwe inzichten op te doen. Anders gezegd: we kunnen leren. Kunnen leren is een fantastische kwaliteit waarmee je constant je horizon kunt verruimen. Voor een lerend mens als u en ik is het leven een neverending goudmijn die ons rijker en rijker maakt. Rijk aan inzicht, rijk aan inspiratie.

We leren het meeste van anderen mensen. Het mooie daarbij is, dat het woord leren zowel betekent het zelf verwerven van kennis en vaardigheden, als het vermogen om dat aan anderen over te dragen. Leren is tweerichtingsverkeer. Een conversatie met hoor en wederhoor, uitwisseling.

Van een goed gesprek worden beide gesprekspartners wijzer. Niets is daarom belangrijker dan een goed gesprek kunnen voeren, open staan voor wat anderen kunnen inbrengen. Toch blijkt dat in de praktijk vaak bitter moeilijk. Blokkades, onuitgesproken verwachtingen, slechte vragen, subtiliteiten die in verbaal geweld ten onder gaan.
Een goed gesprek kunnen voeren: gespreksstof genoeg.

De kunst van het converseren...
.. in Engeland organiseerden ze in het kader van 'the Art of Conversation' een busreis waarbij je voor de verandering eens niet zwijgzaam naast elkaar zit de hele rit, maar het gesprek volop aangaat. Want uit elk gesprek valt wat te halen. Als je maar wilt!